Tag: afval

Elf mensen, één uurtje: hoeveel afval haalden we van het strand?

TrashUre Hunt afval rapen op het strand Scheveningen

Het was stralend weer. Zo stralend, dat er werd gewaarschuwd voor een zeer hoge zonkracht. Op het strand van Scheveningen lagen rond het middaguur veel mensen, hopelijk goed ingesmeerd, heerlijk te relaxen. In de branding renden kinderen enthousiast gillend achter elkaar aan. Zomer, dat betekent volle stranden. Maar volle stranden betekent helaas ook veel zwerfafval. Daar kun je je boos over maken, maar je kunt er ook iets aan doen, vonden Sara van Groenmetsaar en ik. Dus maakten we een Facebookevent aan en stonden we 9 juli met z’n elven, gewapend met handschoenen en boodschappentassen bij het museum van TrashUre Hunt klaar om in een uurtje het strand iets schoner te maken.

We besloten ons te concentreren op het stuk strand vanaf de Reddingsbrigade tot iets voorbij de pier. Al op de boulevard begon iedereen fanatiek te rapen. De eerste blikjes, plastic verpakkingen en vooral veel sigarettenpeuken verdwenen in de tassen. De motivatie om zoveel mogelijk te verzamelen was groot: bij terugkomst zou de opbrengst gewogen worden en worden toegevoegd aan een groot bord op de wand van het museum. Daar worden alle acties van de Summer Challenge dagelijks bijgehouden. Er zaten zelfs al dagen van 84 en ruim 100 kilo afval bij! Dat zouden wij met elf mensen in een uur niet gaan redden; toch waren we benieuwd hoeveel we wel zouden oprapen. De stranden worden namelijk elke avond schoongemaakt door de gemeente. Toen we eenmaal op het zand liepen, leek er op het eerste gezicht inderdaad niet veel afval te zijn. Wat kleine stukjes plastic, hier en daar een rietje en toch wel weer heel veel peuken, dat was wat de eerste meters opleverden. Daarmee zouden we niet zoveel kilo’s binnenslepen.

Zwerfafval sorteren bij het museum van TrashUre Hunt

Foto: Nils Bloem

Maar hoe langer we liepen, hoe meer we zagen liggen. Ik deelde een tas met Gerbrand en op een gegeven moment vonden we een kapot bierflesje dat half onder het zand begraven lag. Met zoveel mensen op blote voeten hadden deze scherven heel wat schade kunnen veroorzaken. We hebben alle stukjes zo zorgvuldig mogelijk uit het zand gehaald. Hoe dichter we bij de pier kwamen en hoe meer onze ogen gefocust waren op zwerfafval, hoe meer we vonden. Natuurlijk heel veel afval dat we verwachtten: blikjes, plastic flesjes, lege sigarettenpakjes en billendoekjes. We vonden ook een zakje met nog een klein beetje wiet erin, een oude handdoek (ik heb gekeken of deze echt niet meer van iemand was ;)), een kledinghanger en een paar kinderslippertjes. Die laatste vondst hebben we niet meegenomen, maar op een container gezet. Wellicht kon de eigenaar ze dan nog terugvinden.

We werden door veel mensen zwijgend gade geslagen, ik was erg benieuwd wat ze van onze actie dachten. Ik hoop dat de mensen die onze groep zag rapen, in elk geval wél hun afval netjes in de prullenbak zou gooien of mee naar huis zou nemen. Er waren ook mensen die ons complimenteerden. ‘Goed bezig!’ en ‘Wat goed dat jullie dit doen!’, hoorde ik een aantal keren. In de korte gesprekjes met deze mensen kwam naar voren dat ook zij zich ergerden aan al het afval, hier op het strand en in de openbare ruimte in het algemeen. Eén meisje gaf aan zelf ook regelmatig afval te rapen. Verder werden er ook wat mensen aangestoken door onze opruimactiviteiten: we kregen her en der glasscherven aangereikt en een volleyballende meneer onderbrak zijn spel om ons een stuk plastic te brengen. Er waren ook mensen die vroegen of we hun afval wilden meenemen, maar dat was nou juist niet de bedoeling. We kwamen voor het zwerfafval en waren geen afvalophaaldienst.

Sorteren zwerfafval

Foto: Nils Bloem

Om 13.15 uur zouden we weer verzamelen bij het afvalmuseum, maar het was lastig om te stoppen met rapen. Als je eenmaal bezig bent, blijf je rotzooi zien en voelt het heel vervelend om dat te laten liggen. Maar ja, helaas kun je niet alles in één keer opruimen en was het tijd om het gevonden afval te wegen en te sorteren. Terug in het museum bleek dat we in iets meer dan een uurtje 29,5 kilo afval hadden verzameld! Bijna dertig kilo! Meer dan ik van tevoren verwacht had. Zo schoon als het strand op het eerste gezicht lijkt is het dus niet. In het museum van TrashUre Hunt hebben we alle zakken omgekeerd op een grote tafel en de inhoud gesorteerd. Het ‘schone’, droge materiaal kan worden gebruikt voor de tentoonstelling. Uit de tassen kwamen onder andere sokken en een onderbroek, een volle luier, heel veel rietjes, sigarettenpeuken, plastic flesjes en talloze snoeppapiertjes. Femke en Anne (van Den Haag Fossielvrij) hadden onder andere honderden geplastificeerde confettihartjes opgeruimd. Die zijn misschien wel bij een huwelijksaanzoek of een romantisch feestje gebruikt. Zo jammer dat deze mensen er niet bij stil stonden dat de voor hen feestelijke confetti helemaal geen feestje voor de natuur is.

Afval van het strand in Scheveningen

Rond 14.30 uur was alles gesorteerd. Het strandzand dat ook meegekomen was, werd weer schoon teruggebracht naar de plek waar het hoort. Het museum is sinds zondag weer wat ‘schatten’ rijker en wij zijn een hele ervaring rijker. Ik vind het treurig dat je in zo’n korte tijd zoveel afval kunt verzamelen en ben blij dat initiatieven zoals TrashUre Hunt zich inzetten om zoveel mogelijk schoonmaakacties te organiseren en met het museum zoveel mogelijk mensen proberen te informeren over de impact van afval op ons milieu en de natuur. Zo’n zwerfafvalopraapactie is voor mij zeker voor herhaling vatbaar! En dan niet alleen op het strand, maar ook in mijn eigen woonwijk bijvoorbeeld. Ook Sara liet weten meer acties te willen organiseren, dus hou onze blogs in de gaten als je ook eens mee wilt helpen!

Veel dank aan alle mensen die afgelopen zondag meehielpen, jullie zijn kanjers! Er is toch maar mooi weer bijna 30 kilo afval opgeruimd 🙂

Foto: Nils Bloem

Op naar een blauw leven!

Blauw leven, circulaire economie, leefregels van BlueCity Rotterdam

Blauw leven? Deze site heet toch Groene Manieren? We zijn bezig met het vergroenen van ons leven, toch? Ja, maar BlueCity in Rotterdam wil iedereen ook graag blauwer maken. De Blauwe Economie staat voor de circulaire economie: een economie waarin kringlopen gesloten zijn en het afval van de één, een grondstof voor de ander is. Er zijn al veel bedrijven bezig met circulair ondernemen, maar het onderwerp moet ook op de kaart van de consument gezet worden, vinden ze bij BlueCity. Daarom hebben zij de campagne ‘Bring Back Balance’ gelanceerd, om uit te leggen wat de circulaire economie nu precies is en hoe jij en ik daaraan kunnen bijdragen.

BlueCity is gevestigd in Tropicana in Rotterdam, het pand waar tot een paar jaar geleden een tropisch zwemparadijs zat. Nu is dit de plek waar zo’n dertig ondernemers zich bezighouden met circulair ondernemen. Zo maakt Fruitleather Rotterdam daar leer van fruit dat op de markt weggegooid wordt, maakt KEES mode en accessoires van oude fiets- en autobanden en transformeert OKKEHOUT afvalhout tot prachtige meubels. Ook RotterZwam is gevestigd in BlueCity. Helaas zijn de kelders waar zij zaten in mei getroffen door een brand en is een groot deel van hun inboedel verwoest door het roet. Met hulp van veel gulle donateurs, vrijwilligers en andere ondernemers zijn ze nu gelukkig weer bezig met het opbouwen van hun bedrijf. In deze aflevering van Pioniersplekken krijg je een mooi beeld van alle toffe dingen die er gebeuren in BlueCity.

Blauw leven in de circulaire economie, Earth Overshoot Day, BlueCity

De circulaire economie is voor een groot deel een zaak van producenten. Zij zullen zich actief moeten inzetten om hun kringlopen te sluiten en ervoor te zorgen dat hun productie niet alleen maar grondstoffen aan de aarde onttrekt, maar dat zij spullen leveren gemaakt van materiaal dat er al is en dat hernieuwbaar is. Helaas is nu nog steeds het tegenovergestelde waarheid: elk jaar worden er meer grondstoffen gebruikt dan de aarde ons kan geven in datzelfde jaar. Earth Overshoot Day brengt dit helder en confronterend in kaart. Zij berekenen elk jaar de datum waarop we door onze voorraad grondstoffen heen zijn. In 1970 was dat precies op 31 december, in 2000 op 1 november en dit jaar valt Earth Overshoot Day al op 2 augustus… Als we zo doorgaan, hebben we in 2030 twee aardes nodig om ons te voorzien van genoeg grondstoffen. En dat is natuurlijk geen optie.

Vijf leefregels voor een blauw leven, van BlueCity Rotterdam

Het is leuk en aardig om af te wachten tot de producenten hun productieproces circulair gaan inrichten, ondertussen kunnen wij als consument ook ons steentje bijdragen. Wat jij en ik kopen, laat zien wat wij belangrijk vinden. En daar zijn producenten gevoelig voor. BlueCity wil het je gemakkelijk maken om je gewoonten te verblauwen en helpt je de komende tijd op weg met Praktische Blauwe Leefregels. Dat zijn: 1. Gebruik alles, 2. Eet voornamelijk planten, 3. Vervang iets door niets, 4. Bevraag alles en 5. Benut wat lokaal voorhanden is. Per leefregel geven ze je tips en praktische ideeën zodat je zelf kunt meebouwen aan een blauwe circulaire economie. Hier vind je de tip voor leefregel 1: Gebruik alles, een recept voor #weggooigroentesoep. En nee, dat betekent niet dat je de soep weggooit 😉 Ik ben benieuwd naar de volgende tips, op naar een blauwgroen leven!

Groentje van de maand: Opgemärkt – Het Plasticdieet

Plasticdieet, Plastic Free July

Zamel jij je plastic afval apart in? En hoeveel plastic heb jij dan in een week? Wij zitten nu op ongeveer tweederde vuilniszak per week. En dat vind ik nog steeds schrikbarend veel! Ondanks dat wij ons best doen om het plastic afval te verminderen, komt er nog steeds veel ons huis binnen. Dat kan beter! En dat vindt het Groentje van de maand ook.

“Een vereniging voor ongedwongen duurzaamheid met een Scandinavisch tintje”, zo omschrijft Opgemärkt zichzelf mooi op hun website. En waar moet je dan aan denken? De mensen van Opgemärkt promoten duurzame innovatie. Dat doen zij door een community te zijn voor mensen met creatieve ideeën, door hen een podium te bieden en door een ontmoetingsplaats voor gelijkgestemden te zijn. Daarnaast organiseert Opgemärkt zelf toffe events en activiteiten om duurzaam leven te promoten. Zo was ik een tijdje terug bij de lezing van zerowastegoeroe Bea Johnson, die mede door Opgemärkt naar Nederland was gehaald.

Opgemärkt moest deze maand wel het groentje van de maand zijn. Zij organiseren namelijk het Plasticdieet, een supertoffe challenge geïnspireerd op Plastic Free July. Plastic Free July is een van oorsprong Australisch initiatief waar inmiddels wereldwijd meer dan een miljoen mensen aan meedoen. Als je je aanmeldt op de website van het Plasticdieet, krijg je wekelijks een worksheet met tips, inspiratie en uitdagingen in je mailbox, zodat je aan de slag kunt om je plastic afvalberg drastisch te verminderen. Ik heb al eerder proef mogen draaien met deze worksheets en er staan hele handige tips en weetjes in. Hierdoor word je je een stuk bewuster van al het plastic om je heen én krijg je meteen handvatten aangereikt om er wat aan te doen.

Plasticdieet, Plastic Free July

De Australische minister van milieu doet ook mee 🙂

Het Plasticdieet heeft ook een Facebookgroep waar je met medeplasticlijners kunt praten over jouw uitdagingen én overwinningen. Misschien heb jij in jouw zoektocht naar een bepaald product een hele fijne verpakkingsvrije hotspot ontdekt? Of heb je een tip die andere deelnemers kan helpen? Deel alles en meer met de groep of gooi het op Twitter of Instagram met de hashtag #plasticdieet. Zo laat je niet alleen zien dat jij goed bezig bent (en natuurlijk niet alleen in juli ;)), maar inspireer je misschien ook weer anderen om van hun plastic gewoonten af te komen.

Waarom al dat plastic zo slecht voor het milieu is? Nou, plastic vergaat bijvoorbeeld niet, maar wordt alleen maar kleiner. De vervuiling door plastic is dus permanent en de minuscule deeltjes dringen zelfs door tot in onze voeding en komen dus ook in onze lichamen terecht. We kunnen het recyclen, hoor ik je denken? Dat is helaas ook niet de oplossing, want het meeste plastic wordt gedowncycled. Er worden dus producten van gemaakt die nog maar eenmalig gebruikt kunnen worden of het eindigt alsnog op de vuilstort. Ook blijkt veel van het plastic dat ingezameld wordt vervuild te zijn, zodat het voor recyclebedrijven lastig en kostbaar qua geld én energie is om er nieuwe producten van te maken. Verder zitten onze oceanen en zeeën al vol plastic en dat wordt de komende jaren helaas alleen nog maar meer. Wetenschappers zeggen dat er in 2050 meer ton plastic in het water drijft dan er vis in zit 🙁 En last, but not least: het produceren van plastic afval verbruikt veel fossiele brandstoffen en draagt zo bij aan de CO2-uitstoot.

Waarom zouden we producten die we maar een paar minuten gebruiken (een rietje, de deksel van een koffiebeker, een waterflesje, een plastic zakje) maken van een materiaal dat voor eeuwig blijft bestaan en dat zoveel ellende oplevert? Voor veel dingen zijn prima alternatieven te vinden. Weet jij niet waar je moet beginnen, maar wil je wel van die plastic berg af? Doe dan mee met het Plasticdieet, vanaf zaterdag 1 juli kun je aan de bak. Succes!

Dan maar vieze handen…

Zwerfafval

Een paar jaar geleden werd de hashtag #zwerfie in het leven geroepen. Om mensen te motiveren zwerfafval op te rapen, werden er online selfies gedeeld waarop de persoon in kwestie bijvoorbeeld een blikje, een plastic zak of een ander stuk afval omhoog hield. Ook ik heb een tijdje meegedaan met deze hashtag. Vooral als ik vreemde stukken zwerfafval vond, was dat een foto met #zwerfie waard. Op de foto’s kwamen regelmatig reacties, een aantal mensen werd er zelfs gemotiveerd door om ook eens afval te rapen, wat natuurlijk helemaal super is!

Ik heb al een behoorlijke poos geen zwerfiefoto’s meer gedeeld, maar raap nog wel regelmatig wat op. Vooral in mijn eigen buurt, waar het helaas stikt van het zwerfafval 🙁 Ik ben van plan om zo’n grijpstok te kopen, want ik vind het toch wel wat vies om blikjes en vooral (natte) zakjes op te rapen. Soms moet ik er even mee rondlopen, omdat er geen prullenbak in de buurt is. En met mijn lichte (ahum) smetvrees is dat niet zo’n pretje. Maar ja, het zwerfafval op straat vind ik veel vervelender, dus dan maar vieze handen…

Het verbaast me nog steeds met welk gemak mensen afval op straat gooien en wat er allemaal ligt. Heel veel blikjes: vooral Redbull-blikjes lijken verrassend snel en ongemerkt uit je handen te glijden. Lege pakjes sigaretten, heel veel plastic zakjes en ook nog steeds plastic tasjes en doosjes van koekjes of snoep. Maar ook volle luiers (!), kledingstukken, brood in grote hoeveelheden (soms zelfs nog in plastic. Als je het dan ‘voor de dieren’ op straat gooit, haal dan op z’n minst het zakje eraf…) en laatst vond ik een doordrukstrip met daarin medicatie voor hartpatiënten. Zulke dingen laat ik absoluut niet liggen, stel je voor dat een kind denkt dat het snoep is!

Zwerfafval

Bij ons in de wijk staan er op elke straathoek ondergrondse containers. Deze zijn voor iedereen toegankelijk, er is geen pasje of iets dergelijks voor nodig, dus ook passanten kunnen hun afval hierin kwijt. Maar het lijkt soms niet uit te maken hoe dichtbij de prullenbak zich bevindt, op straat gooien is nog altijd gemakkelijker. Dat zag ik laatst gebeuren bij de tramhalte. Een meisje maakte een nieuw pakje sigaretten open en gooide het plastic achteloos op het perron. En dat terwijl ze richting de prullenbak liep die daar hing. Eenmaal op een paar centimeter van de prullenbak ging het laatste sliertje alsnog de bak in, maar het overgrote deel lag toen al op straat. Op dat moment heb ik er helaas niets van gezegd en daar heb ik eigenlijk een beetje spijt van. Ik doe dat, tot irritatie van sommigen, wel namelijk. Laatst liep ik achter een dame die het aluminiumfolie van haar snack liet vallen. Ik raapte het op, tikte haar op haar schouder en liet haar de prop zien. “Je liet dit vallen.” Verbaasd keek ze me aan. “Ik woon hier vlakbij, ik gooi het wel even weg.” Ze knikte half en draaide zich weer om, te verbaasd om te reageren. Hopelijk had ze later wel door dat ze het ook best zelf in een prullenbak had kunnen gooien.

Ik blijf er verdrietig van worden: al het afval dat je onderweg tegenkomt. In de bermen, in de bomen, op de stoep, in bosjes en op het strand. Ik kan er boos over worden, maar er iets aan doen is een stuk productiever. Daarom organiseer ik samen met Sara van Groen met Saar een zwerfafvalopruimactie op het strand van Scheveningen. Want ook daar blijkt het voor veel mensen helaas lastig te zijn om een prullenbak te gebruiken of hun afval weer netjes mee naar huis te nemen. Op zondag 9 juli gaan we vanaf 12 uur een uurtje afval rapen. Daarna nemen we onze buit mee naar het museum van TrashUre Hunt aan de boulevard om het daar uit te zoeken en tentoon te stellen. Wil jij ook je steentje bijdragen aan een (iets) schoner strand? Kom dan ook! Meld je aan via het Facebookevent, dan zien we je graag 9 juli!

Afvalvrij leven: mini-stapjes vooruit

Ik had zo leuk bedacht dat ik wel elke twee weken een update kon schrijven over hoe wij steeds meer afvalvrij zouden gaan leven. Zo moeilijk kon het toch niet zijn? Er waren vast duizend-en-een manieren om onze dagelijkse boodschappen op een gemakkelijke manier te vervangen door afvalvrije alternatieven. Nu zou ik eigenlijk weer een positieve, we-zijn-een stap-verder-update willen geven, maar helaas. De afvalberg blijft hier onverminderd groot.

Jumbo, zeg nou zelf, dit is toch onnodig?

Toch is het niet allemaal kommer en kwel op zero-waste-gebied. Een groot deel van onze boodschappen (en dat zijn dan voornamelijk groente en fruit) halen we bij de Lidl en laat deze supermarkt nou een stuk beter uit de bus komen qua verpakkingsvrij shoppen dan de Jumbo, waar we de rest halen. Bij de Lidl kunnen we veel van onze groente en fruit plasticvrij kopen, terwijl bij de Jumbo de paprika’s zelfs per stuk verpakt zijn. Ik maak niet altijd vrienden bij de kassa als ik weer eens acht losse rode paprika’s op de lopende band heb gelegd, maar met wat gejongleer boven de weegschaal krijgt het kassameisje het uiteindelijk allemaal prima gewogen. Bij de Lidl hebben ze ook noten die je in een eigen zakje kunt doen. De vorige keer deed ik nog een vreugdedansje door de winkel, omdat ik precies (précies) 400 gram had afgewogen. Met een goed gemikt tikje voor het laatste beetje om dat aantal te halen. Hoppa! Ik vond het net zo leuk als bij het tanken een rond bedrag of aantal liters te hebben. En nu we geen auto meer hebben, moet ik deze overwinningen toch op andere gebieden behalen.

Ook hebben we laatst gedroogde bonen en kikkererwten geweekt en gekookt, zodat we deze door onze salade en avondeten konden gooien. Het kost vooral wachttijd, veel werk is het niet, maar na deze ene keer is het nog niet weer gebeurd… Het is geen luiheid, het is meer dat het nog een gewoonte moet worden. Ik moet eraan wennen om op tijd bonen en kikkererwten in een bak met water te gooien zodat het klaar is wanneer we het nodig hebben. En in de praktijk komt het er dus nog op neer dat ik het vergeet, waardoor we toch weer een blikje halen. Goed, opstartproblemen noemen we dit dan maar.

Bij de Albert Heijn gaat er gelukkig ook al heel wat goed qua verpakkingsvrije groente 🙂

Wat bij veel mensen nog de meeste verbazing opwekt is dat wij onze hummus niet zelf maken. Ook deze week staat er weer een bakje van Maza in de koelkast. De naturelvariant, die vind ik het allerlekkerst. Veel lekkerder ook dan die van Sabra, bijvoorbeeld. En ja, ik heb heus weleens zelf hummus gemaakt, ik heb zelfs nog tahin in huis, maar mijn mengsels komen niet in de buurt van de smaak van die van Maza. Nu las ik dat dat waarschijnlijk komt door de hoeveelheid olie die Maza door de hummus gooit… Mmm, een extra reden om het zelf te maken. Heb jij een recept dat mij mijn favoriete hummus wel doet vergeten? Dan hoor ik het graag. Het zou ons veel plastic bakjes per maand schelen! De hot ’n spicy falafel van Maza is trouwens ook zo’n aanrader. Wederom iets in een plastic bakje dat we gemakkelijk zelf zouden kunnen maken. Misschien kan ik met de ingrediënten op de verpakking wel een variant maken die dezelfde smaak heeft. Het is een experimentje waard.

Afvalvrij reizen gaat al prima!

We doen dus heus wel ons best, om vooral ons plastic afval te verminderen. We letten veel beter op de verpakkingen wanneer we boodschappen doen en proberen een variant te kiezen dat minder tot geen afval oplevert. Het grootste ‘probleem’ is dat ik te snel wil veranderen. Ik zou het liefst zien dat die vuilniszak aan plastic afval per week ineens verdwenen is en dat wij als twee blije eitjes met onze zelfgemaakte hummus met zelfgeweekte kikkererwten op een zelfgebakken crackertje op de bank zitten. Maar veranderingen kosten moeite en alleen door kleine stappen te maken zullen de veranderingen ook blijvend zijn. De intentie is er, de eerste kleine stappen zijn gemaakt, nu is het een kwestie van doorgaan. Ik denk dat ik vanavond maar even wat bonen in de week zet…

Afvalvrij leven: zo makkelijk is het niet

Helemaal geïnspireerd kwamen we terug van de lezing door zero waste goeroe Bea Johnson. Zij heeft slechts een klein potje restafval per jaar, met een gezin van vier personen. Daar zitten wij met z’n tweetjes wel erg ver vanaf… Hoe gaat het met ons voornemen om minder afval te produceren?

Om meteen maar met de deur in huis te vallen, niet zo goed. Tenminste, niet zo goed als ik zou willen. De hoeveelheid plastic is nog steeds een zak per week en ook de papierbak en glasbak zitten snel vol. Het enige dat echt aanzienlijk minder is geworden, is de hoeveelheid restafval. Dat is nu zo weinig dat we gewoon vergeten de zak weg te brengen. Met als gevolg dat er afgelopen zaterdag een groot grijs schimmelmonster in de prullenbak zat. Ieh! Daar hebben we korte metten mee gemaakt én we hebben meteen de grote bak vervangen door een mini-exemplaar. De grote bak doet nu dienst als plastic bak, wat weer stukken handiger is dan de wasmand die we eerst gebruikten. Die gaat naar de kringloop. Zo schuift alles weer mooi door. Maar ja, minder afval is er dus nog niet. Hoe kan dat?

Ik kan een hele rits aan ‘smoezen’ bedenken. We hebben (maken?) te weinig tijd om alternatieve winkels te zoeken waar we makkelijker verpakkingsvrij kunnen winkelen of om naar de markt te gaan. We vergeten veel te vaak onze eigen katoenen zakjes mee te nemen (hoe krijgen we dat in ons systeem?). En een maand was te kort om nóg een verandering in ons eetpatroon door te voeren, met het oog op eten met minder verpakkingsmateriaal. En toch zijn dit wel de hoofdredenen waarom het deze maand nog niet echt van de grond is gekomen met meer afvalvrij leven. Oké, ik zal niet te streng zijn voor mezelf (ook al ben ik daar een meester in); er zijn ook dingen die we al wél goed doen. We nemen onderweg altijd onze eigen waterflessen mee bijvoorbeeld, gooien onze lunch in een eigen trommel en paprika’s halen we altijd los bij de Lidl (en daar eten we er vijf tot zes per week van!). Bij de Lidl kunnen we nu ook nootjes tappen en alle koppen thee zetten we met losse thee en een rvs-zeefje. En tot onze verrassing blijkt onze favoriete kokosrasp (die van de EkoPlaza) in biologisch afbreekbare zakken te zitten. Win-win voor deze kokosverslaafde 🙂

Maar ja…die kwarkbakjes hè, elke ochtend maken we er eentje leeg. We willen eigenlijk alleen maar biologische zuivel eten en die is er alleen in bakjes van 500 gram. We hebben een tijdje een poging gedaan om plantaardig te ontbijten, met havermout en amandelmelk. Maar dat was geen succes in huize Oosterloo-Van der Weg. Ook hummus gaat er hier nog in grote hoeveelheden doorheen en dat levert om de paar dagen een leeg bakje op. Elke dag een salade voor de lunch mét peulvruchten, zoals linzen en bonen, levert een stapel blikjes op. Alhoewel we daarbij wel steeds vaker kiezen voor glas en dat bewaren voor andere doeleinden.

Het afvalstation. Het kleine prullenbakje is restafval, zijn grote broer verzamelt het plastic. Daarnaast compost, glas en papier.

Zie je, daar ga ik weer met wat er allemaal niet “goed” gaat. Feit is: we kiezen nog steeds sneller voor gemak dan voor afvalvrij. Want een deel van deze zaken kunnen we best vervangen door alternatieven met veel minder verpakkingen. De hummus is heel eenvoudig zelf te maken. En als we grote zakken gedroogde peulvruchten kopen, kunnen we deze zelf weken en koken. Scheelt een hoop blikjes en potten! En zelfs de kwark en de yoghurt kunnen we vervangen door een beter alternatief; zo’n vijftien kilometer verderop zit een biologische boer waar we het in glazen potten en flessen met statiegeld kunnen halen. We hebben geen auto, dus zouden we er op de fiets of met het OV naartoe moeten. Maar ja, de tijd hè… Ik weet het, het is een kwestie van prioriteiten stellen, maar op dit moment zitten de dagen zo vol, dat gemak het wint van verpakkingsvrije alternatieven zoeken. Helaas…

Maar hee, nieuwe ronde, nieuwe kansen! We gaan gewoon door met het zetten van kleine stappen op weg naar een meer afvalvrij leven. Natuurlijk zou het fijn zijn als je in je vingers kon knippen en al je gewoonten op magische wijze veranderden in groene manieren. Helaas werkt het niet zo en blijft het een leerproces. Dingen uitproberen, alternatieven zoeken, kijken wat bij ons past en dat dan lang genoeg doen zodat het een gewoonte wordt. Dat we uiteindelijk minder afval zullen produceren staat vast, want daar gaan we voor. Nu nog de ‘juiste’ route uitstippelen…Tips zijn zeer welkom!

Hoe groen was het toen? #throwbackthursday

Elke donderdag worden er wereldwijd op social media foto’s en berichten geplaatst met de hashtag #throwbackthursday, een kijkje in het verleden dus. En dat kan ook op een groene manier! Eens per maand duik ik de krantenarchieven van Delpher in, een vrij toegankelijke database opgezet door de KB, om te kijken: hoe groen was het toen? In deze aflevering: hoe werd er vroeger naar ‘afval’ gekeken?

Afval is geen recent probleem, zoveel is meteen duidelijk als ik zoek op het woord ‘afval’. Hoe kom je van je afval af, was ook in 1938 al een actuele vraag. En als je het in de grond stopt, ben je in elk geval af van al die nare vliegen die eropaf komen, dacht deze ‘groene poëet’…

“Afval lokt vliegen,
vliegen zijn vies,

Afval begraven,
zij dus Uw advies”

Bij ons in de wijk is het een groot probleem: al het grofvuil dat naast de ondergrondse containers wordt gezet. Stoelen, kapotte kasten, wasmanden, sloopafval, bijzettafeltjes; je kunt het zo gek niet bedenken of het wordt aan straat gezet. Veel mensen kijken daar (helaas) al niet vreemd meer van op, maar in 1940 was zoiets nog heel bijzonder. In dagblad Het Volk was dit reden om melding te maken van twee gevonden keukenstoelen en een herenfiets, deze werden zelfs bij de politie afgeleverd! De krant vroeg zich af: was dit het afval van een verhuizing?

Gelukkig werd er niet alleen gepraat over hoe je van je afval af kunt komen. In december 1940 een berichtje in de krant over een bijeenkomst waarin informatie gegeven werd over het benutten van afval. Keukenafval kon je bijvoorbeeld aan je dieren voeren en ook kregen deelnemers tips wat ze konden doen met oud papier en lompen. Deze bijeenkomst werd georganiseerd door de Nederlandsche Vereeniging tegen Water-, Bodem- en Luchtverontreiniging. En deze insteek sloot dan weer mooi aan bij het gedicht over de waarde van afval in de Oprechte Haarlemsche Courant, in datzelfde jaar. Een klein stukje daaruit:

“Het oude krijgt weer waarde,
Tot nieuw wordt het gemaakt.
Met afval weg te gooien,
Wordt binnenkort gestaakt.”

Was men in de jaren ’30 en ‘40 nog zo bewust bezig met afval, in 1967 kwam ik een bericht tegen over het afschaffen van statiegeld op potjes kleiner van 0.9 liter. Iets dat wij ons niet meer voor kunnen stellen, maar in die tijd was dat statiegeld voor veel huishoudens een welkom spaarpotje aan het einde van de maand, om de touwtjes aan elkaar te knopen. Of een extraatje voor “de huisvrouw-zonder-betaald-beroep”, aldus dagblad De Tijd.

Dat al deze potjes bij het afval terecht zouden komen en dat er steeds nieuwe potjes gemaakt zouden moeten worden, werd als een groot nadeel gezien. Ook signaleerde een specialist in de krant de trends dat glas geleidelijk werd vervangen door plastic (waar we tegenwoordig in verdrinken), dat ruimte schaars en duur werd en er daardoor zuinig mee omgegaan werd (geen opslag meer van lege glazen potjes) en “steeds minder binding met de dingen op zichzelf”. Bezorgd vroeg de verslaggever zich af: “Of worden we werkelijk een nieuw soort mensen, niet langer bewaarders, hebbers, bezitters, maar verbruikers, consumenten, die niet meer de slaaf zijn van de dingen, maar die gewoon nemen, wat nodig is en het gebruikte zonder enige emotie in de vuilnisbak laten verdwijnen.” Helaas is dit inderdaad het geval…

Er waren in 1967 ook afvalproblemen die nu een ‘peuleschil’ zijn vergeleken met de problemen van nu. In de Tijd een berichtje over het afval dat vakantiegangers achteloos van zich afgooiden in een dierenpark:

“Nu en dan komt een ijsbeer boven water met een halve uitgeperste sinaasappel op zijn kop.”

Maar dan het zorgwekkende bericht uit 1968, gevonden in het Nieuwsblad van het Noorden, waarin trots melding gemaakt wordt van een tweejarig contract dat Rederij Doeksen heeft afgesloten om giftig afval van boorputten in Friesland te dumpen. In de Noordzee, op 9 mijl van de kust…! Daar werd toen dus helemaal geen kwaad in gezien!

Gelukkig waren er in de jaren ’70 en ’80 wat positievere initiatieven gaande om de wereld schoner te maken. Een deelcommissie voor Welzijn organiseerde een middag om afval te verzamelen dat achtergelaten was in een bos. Helaas waren er weinig helpende handen op komen dagen, maar daar lieten deze ‘zwerfierapers avant la lettre’ zich niet door ontmoedigen: “volgende keer doen we het weer”.

En op 19 juli 1989 was er nog optimisme over de kansen om Rotterdam in 2015 grotendeels stank-, stof- en afvalvrij te krijgen: ‘Rotterdam wil in 2015 een schone stad zijn’. Concrete stappen werden toen nog niet genoemd. En, Rotterdammers, is deze doelstelling behaald…?

Bronnen bij de genoemde berichten, op volgorde:

“Afval lokt vliegen,”. “Nieuwe Apeldoornsche courant”. Apeldoorn, 05-08-1938. Geraadpleegd op Delpher op 19-03-2017, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMCODA01:000158527:mpeg21:a0010

“DIEMEN Afval van een verhuizing?”. “Het volk : dagblad voor de arbeiderspartij”. Amsterdam, 13-03-1940. Geraadpleegd op Delpher op 19-03-2017, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011117496:mpeg21:a0138

“De huidige betekenis van huishoudelijke afval”. “Het volk : dagblad voor de arbeiderspartij”. Amsterdam, 12-12-1940. Geraadpleegd op Delpher op 19-03-2017, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011117726:mpeg21:a0073

“AFVAL.”. “Oprechte Haarlemsche courant”. Haarlem, 13-08-1940. Geraadpleegd op Delpher op 19-03-2017, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110530157:mpeg21:a0009

“Geen potje meer van statiegeld”. “De tijd : dagblad voor Nederland”. Amsterdam, 13-02-1967. Geraadpleegd op Delpher op 19-03-2017, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110611253:mpeg21:a0133

“VAKANTIETIJD”. “De Tijd De Maasbode”. Amsterdam, 28-07-1967. Geraadpleegd op Delpher op 19-03-2017, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110611391:mpeg21:a0070

“Storting in zee van giftig afval”. “Nieuwsblad van het Noorden”. Groningen, 02-09-1968. Geraadpleegd op Delpher op 19-03-2017, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011015377:mpeg21:a0174

“Weinig animo”. “Het vrije volk : democratisch-socialistisch dagblad”. Rotterdam, 09-10-1978. Geraadpleegd op Delpher op 19-03-2017, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010959947:mpeg21:a0119

“Rotterdam wil in 2015 een schone stad zijn”. “NRC Handelsblad”. Rotterdam, 19-07-1989. Geraadpleegd op Delpher op 19-03-2017, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000031148:mpeg21:a0031

Afvalvrij [1] – waar beginnen we?

Plasticdieet, Plastic Free July

Afval scheiden hebben we al tot een kunst verheven. In de keuken staat een verzameling bakken en tassen: voor plastic afval, glas, papier en restafval. Op het aanrecht staat een glazen pot waarin ons groenafval gaat voor op de composthoop. En ook in de wc en badkamer staan zakken en bakjes voor plastic, rest- en papierafval. Het geeft al een beter gevoel dat ons afval (voor het grootste gedeelte) hergebruikt wordt, maar het is toch elke week weer schrikken hoeveel rotzooi wij met z’n tweetjes kunnen verzamelen. Vooral papier en plastic is met recht een afvalberg te noemen. Dat moet minder kunnen. In deze serie zoek ik uit: hoe kunnen we zo afvalvrij mogelijk leven?

Waar beginnen we? Al een tijdje nemen we ons voor om minder verpakkingen te kopen bij onze wekelijkse boodschappen. Maar dat blijkt steeds gemakkelijker gezegd dan gedaan. De katoenen tasjes voor fruit en groente vergeten we vaak mee te nemen (oeps!), als we boodschappen doen bij de kleine Albert Heijn om de hoek (voor de snelle tussendoorboodschapjes) kunnen we geen snoeptomaatjes zonder plastic emmer kopen. En elke ochtend kwark bij het ontbijt betekent elke dag een leeg plastic kwarkbakje. Ja, zo vullen de afvalbakken zich wel razendsnel. Eigenlijk zijn dit natuurlijk gewoon planningsproblemen en die zijn op te lossen. Tijd dus voor serious business: geen smoesjes meer! Stap voor stap willen we ons afval verminderen en om te kunnen zien hoe erg het nu precies is, keerde ik onze plastic-afvalbak om. Dit is het resultaat van één week:

De opbrengst van één week plastic afval. Het was een heerlijk klusje om dit zo uit te spreiden…

Verpakkingen van groente en fruit
Waarom zit zoveel groente en fruit in plastic verpakt? Soms zelfs met een bakje én een zakje? En als we dan voor biologisch kiezen, zit er vaak alsnog plastic omheen. Om de broccoli, per paprika, om een komkommer. Wortels in een plastic zak, tomaatjes in een emmer. Met ons vegetarische dieet stapelt de hoeveelheid afval van groente en fruit zich snel op. En het is zo onnodig en gemakkelijk te vermijden.
Kwarkbakjes en yoghurtverpakking
Ik geniet (al jaren) elke ochtend van mijn muesli (biologisch, van de Hema) met rozijnen, lijnzaad en kokos. Mét volle biologische kwark én een beetje biologische magere yoghurt. Maar die biologische kwark is er alleen in bakjes van 500 gram en die gaat elke ochtend op met twee personen. Hallo plasticberg!
Hummusbakjes
Ik ben hummusverslaafd, ik geef het toe. Ik gebruik het in de dressing voor mijn lunch, eet het graag met een stuk paprika of wortel en in het weekend doe ik het op brood.
Zakken van de rijst, pasta en dergelijke
Loopt toch aardig op, want we eten vaak wel iets van rijst of pasta bij het avondeten.
Verpakkingen van ons broodbeleg/salade-inhoud
Potjes, kaasverpakking (gewone kaas én feta), boterkuipjes, noem maar op.
Verpakkingen van ons brood
De zak. Vaak van plastic, soms gecombineerd met papier.
Zakjes van de nootjes
Elke dag een handje nootjes is gezond. Maar ja, weer zo’n zakje hè.
Blikjes kattenvoer
Onze drie harige huisgenoten krijgen elke dag 1/3 van een blikje nat voer. Elke dag een blikje bij het afval dus.

Pfoe, confronterend, om alles zo uitgespreid en opgesomd te zien! Geen wonder dat we elke week een vuilniszak vol plastic afval hebben 🙁 Voor elk van deze producten wil ik een alternatief vinden. Op een voor ons gemakkelijk te veranderen manier, zodat we het goed kunnen inpassen in ons dagelijks leven. Ik wil de producten in eerste instantie kunnen halen bij de supermarkt of een alternatief dat daar dichtbij is. In het weekend, want dan doen we de weekboodschappen. Voor ons betekent dit dat ik in deze eerste stap op zoek ga naar zoveel mogelijk verpakkingsvrije producten bij de Jumbo, Lidl en Albert Heijn. Als het niet lukt om daar iets verpakkingsvrij te kopen, ga ik op zoek naar een voordeelverpakking of een milieuvriendelijker alternatief.

Katoenen zakjes van Re-Sack.

Ik ben al enigszins voorbereid op meer afvalvrij kopen. Ik heb twee mooie katoenen zakjes van Re-Sack, gekocht bij Babongo. En in een creatieve bui naaide ik zelf een zakje van een oud kussensloop. Maar deze vergeet ik nog iets te vaak mee te nemen bij het boodschappen doen. En bij spontane, tussendoor-boodschappen heb ik ze al helemaal niet standaard in mijn tas. Dat is alvast één gemakkelijk verbeterpuntje: zakjes op een plek bewaren zodat ze bij de hand zijn.

Over een maand zie je in deel 2 van deze serie hoe het mij de eerste maand vergaan is. Welke alternatieven heb ik bij onze vaste supermarkten kunnen vinden? Of heb ik wellicht winkels gevonden die gemakkelijk per fiets bereikbaar zijn (we hebben geen auto) en waar verpakkingsvrij shoppen een stuk makkelijker is?

Ik ben benieuwd: let jij op de verpakking wanneer je iets koopt?