Tag: tiny house

Ontspullen in tien stappen

We zijn nu ruim een jaar aan het ontspullen om ons voor te bereiden op ons Tiny House. Ik merk dat het wegdoen van spullen een proces is, waar je echt de tijd voor moet nemen als dat kan. Wat ik nu gemakkelijk de deur uit kan doen, wilde ik een half jaar geleden écht bewaren. Tijdens al dat opruimen en ontspullen heb ik veel geleerd en in een drietal workshops tijdens de Grote Tiny Housing manifestatie en de Tiny House Nederland Jamboree mocht ik een flink aantal toehoorders vertellen over mijn ervaringen. Dat was echt zo leuk om te doen! In dit artikel deel ik mijn 10 stappen om te ontspullen.

Stap 1 – Bepaal je doel
Waarom wil je ontspullen? Als je doel helder is, zul je meer gemotiveerd zijn om door te pakken wanneer het even niet gaat. Wil je kleiner gaan wonen? Wil je meer rust en overzicht in huis? Wil je je alleen focussen op datgene dat belangrijk voor je is? Minder tijd kwijt zijn aan het onderhoud van jouw spullen? Welk doel je ook hebt, zorg dat je weet waarom je minder spullen wilt hebben.

Heb je je doel bepaald? Super! Hak deze dan op in kleinere doelen. Want doelen als ‘al mijn spullen moeten in een Tiny House van 20 vierkante meter passen’ of ‘ik wil meer rust en overzicht in huis’ zijn veel te groot om concreet mee aan de slag te gaan. Hoe kom je uiteindelijk bij het einddoel terecht? Welke kleine stappen kun je zetten? En waar ga je starten? Zo zijn we meteen bij stap 2 aangekomen.

Stap 2 – Kies je startpunt
Als je start met ontspullen kan de hoeveelheid dingen in je huis overweldigend zijn. Hoe krijg je in hemelsnaam alles uitgezocht en ontspuld? Dé truc (om elke grote verandering in gang te zetten) is: zet kleine stappen. Bepaal op welke plek je begint en concentreer je alleen daarop. Dus, waar zou je kunnen beginnen?
– Kies een specifieke ruimte. De badkamer, keuken of meteen de boekenkasten?
– Ga voor de ‘wat als’-spullen. Je hebt vast van die spullen die je alleen maar bewaart ‘voor het geval dat’. Want je weet maar nooit waar je die drie verlengsnoeren, die twee reserveparaplu’s of al die lege glazen potjes voor nodig hebt, toch…? Dit soort spullen zijn een prima startpunt. Er zitten vaak geen herinneringen aan vast en het opruimen zorgt al snel voor resultaat en een opgelucht gevoel. Dat geeft je energie om door te pakken.
– Begin met de spullen waarvan je er veel hebt, zoals: handdoeken, theedoeken, pennen, sokken, servies, kleding, schoenen, verzorgingsproducten… Heb je echt handdoeken voor een weeshuis nodig en een dertigdelig servies?
– Of start met de spullen waarvan je een schuldgevoel krijgt, zoals: ongelezen boeken, onbekeken dvd’s, hobby’s die je niet meer hebt, verzamelingen waar je niet meer naar omkijkt… Al deze spullen kunnen je het gevoel geven dat je er nog iets mee zou moeten. Maar wanneer je dat al jaren niet gedaan hebt, dan is het de hoogste tijd om voor deze spullen een betere eigenaar te vinden.

Stap 3 – Haal alles uit de kast
Wij zijn gestart in de keuken. Door alles uit de kasten te halen, kregen we een goed overzicht van de hoeveelheid spullen die er in deze ruimte ‘verstopt’ zaten. En dat bleken er heel veel te zijn… Veel meer dan ik van tevoren had gedacht. Een groot aantal van de keukenspullen gebruikten we eigenlijk nooit, maar bewaarden we voor de ‘wat als’- situaties. Die erg schaars zijn… Ook onze kledingkast heb ik helemaal leeggehaald en met de buffetkast gebeurde hetzelfde. Het lijkt namelijk niet zoveel wanneer het netjes opgeborgen is, maar wanneer alles verspreid op een tafel of bed ligt, zie je pas goed hoeveel spullen je hebt. Dit besef motiveerde meestal enorm. Soms zakte de moed me ook wel een beetje in de schoenen, want dan leek de klus enorm. Maar dan focus ik me steeds op maar één item en werk gestaag door, tot de stapel weer behapbaar is en ik in de ‘ontspulmodus’ zit.

Kleren ontspullen

Stap 4 – Maak stapels
Telkens als ik ga ontspullen, maak ik vier stapels. Vier? Jep, ik ben wat liever dan andere opruimgoeroe’s 😉 Ik zet dozen of tassen klaar voor: ‘weggooien’, ‘wegdoen’, ‘houden’ en ‘twijfel’. Spullen die stuk, vies of op een andere manier onbruikbaar zijn geworden, gaan op stapel 1 en dus in de vuilnisbak. Dat zijn er zo min mogelijk. Spullen die ik een tweede leven wil geven, gaan op stapel 2. Spullen die ik wil houden gaan op stapel 3 en voor de spullen waarover ik op dat moment écht niet kan beslissen heb ik stapel 4: de twijfelstapel. Die stapel probeer ik uiteraard zo klein mogelijk te houden, maar ik heb gemerkt dat ik er soms nog niet aan toe ben om iets weg te doen. Een tijdje later kan ik daar helemaal geen moeite meer mee hebben en gaat het alsnog de deur uit. Jezelf een beetje ruimte geven om een beslissing te nemen, kan helpen om het ontspullen langere tijd vol te houden. Wanneer je veel beslissingen in een korte tijd neemt, heeft dat invloed op je gemoedstoestand en energieniveau. Probeer te herkennen wanneer je tegen je eigen grens aanloopt en respecteer deze. De grenzen van wat je belangrijk vindt qua spullen zijn aan verandering onderhevig, dus over een tijdje ben je er wellicht wél klaar voor. En zo niet, dan is dat ook helemaal prima.

Stap 5 – Beoordeel de items
Nu komen we bij de kern: het daadwerkelijk beoordelen van de spullen. Wanneer kan iets weg? Oftewel: wat heb je écht nodig en wat is overbodige ballast? Hou bij het beoordelen je doel voor ogen: waarom wil je ook alweer ontspullen? Deze reden zou je flink wat motivatie moeten geven. Daarnaast zijn er wat trucjes die je kunt toepassen:
– Bewaar je het item alleen ‘voor het geval dat’? Heb je deze het afgelopen jaar nog gebruikt? Nee? Dan kan het weg.
– Is het iets dat je niet vaak gebruikt en is het item voor minder dan 20 euro binnen 20 kilometer van je huis te krijgen? Of kun je het gemakkelijk van iemand lenen? Dan kan het weg.
– Een handig trucje om te bepalen welke kleding weg kan: hang alle kleding verkeerd om in de kast en leg gevouwen kleding met de lelijke, open kant in het leggedeelte. Draag een maand je kleding zoals je dat altijd zou doen. Wanneer je iets gedragen hebt, gaat het op de juiste manier terug de kast in. Bekijk na deze maand welke kleding nog verkeerd hangt/ligt. Deze items draag je blijkbaar niet vaak en staan nu op de nominatie om de kast te verlaten.
– Vind je het lastig om te bepalen wat weg moet? Focus je dan op wat wél moet blijven. De spullen die niet op deze stapel belanden, staan dan op de nominatie om ontspuld te worden.

Stap 6 – Ruim in, geef de juiste plek
Zo, voor je liggen nu alle spullen gesorteerd in vier stapels. De spullen die mogen blijven, krijgen weer een plekje in de kast. Hoort het eigenlijk niet hier? Geef het item dan meteen de juiste plek in huis. Geniet even van de opgeruimde kast/ruimte of plek en ontferm je daarna over de andere drie stapels.

Is de kast nagenoeg leeg? Dan kan deze wellicht ook weg! Wij kunnen geen meubels meenemen naar ons tiny house, dus hier zijn al een aantal meubelstukken bij nieuwe eigenaren terechtgekomen. Maar dit kan ook handig zijn wanneer je niet tiny gaat wonen. Want kasten raken altijd weer gevuld en dan ben je weer terug bij af. Wanneer je de ruimte niet hebt, kun je deze ook niet benutten. Dus, weg die kast?

Stap 7 – Doe het snel weg
De spullen waarvan wij besloten hebben dat ze weg kunnen, verzamelen we in een hoekje van onze ‘kastenkamer’ (de extra slaapkamer waar onze kledingkast staat). Uit ervaring weet ik dat het daar lang kan blijven staan, té lang. Soms heb je even niet de tijd om spullen naar de kringloop of andere goede doelen te brengen of wacht iets op een koper op Marktplaats. Zo lang de spullen er nog zijn, zorgen ze voor ruis en kost het mij negatieve energie. Ik heb al besloten dat ze weg moeten, maar ze zijn er nog. En nog meer in zicht dan voor het ontspullen. Wanneer ik er dan eindelijk aan toe ben om ze weg te brengen, voelt het alsof ik de ontspulbeslissing opnieuw moet nemen. Want de spullen gaan nog een keer door mijn handen. Deze stap is voor mij dus heel belangrijk: ontspulde spullen moeten zo snel mogelijk het huis uit. Zie je in je agenda dat je drukke weken voor de boeg hebt? Wacht dan heel even met ontspullen of plan een specifieke dag waarop je het ook meteen wegbrengt.

Stap 8 – Niet gemist? Weg ermee!
Er staat nu misschien nog een stapeltje met twijfelspullen ergens in een hoekje. Bekijk deze spullen over een tijdje (een week, twee weken, een maand) weer. Heb je ze helemaal niet gemist? Dan kunnen ze alsnog weg. Ontspullen is echt een proces: soms ben je er nog niet klaar voor om iets weg te doen, maar gaat het twee maanden later prima. Neem die tijd en gun jezelf de mogelijkheid om af en toe te twijfelen. Merk je dat je bij veel spullen twijfelt? Kijk dan of je wellicht een andere kast of een ander soort spullen gemakkelijker kunt uitzoeken. Het kan helpen om al wat ‘kan weg’-beslissingen gemaakt te hebben, zodat het bij wat lastigere items ook gemakkelijker gaat.

Stap 9 – Eén erin, één eruit
Een belangrijke stap voor mij, want we wonen nu nog ruim en er is voldoende ruimte om spullen te bewaren. Maar het zou erg zonde zijn om flink te ontspullen en daarna weer nieuwe spullen in huis te halen. Een handige regel om het aantal bezittingen in de hand te houden is: één erin, één eruit. Een nieuw boek gekocht of een nieuw shirtje? Dan gaat er een oud exemplaar weg. Zit je nog middenin het ontspullen, dan kun je ook de regel ‘één erin-twee eruit’ hanteren. Dan ruim je met elke nieuwe aankoop nog eens extra op.

Stap 10 – Stop de verleiding
Ben je zo lekker aan het opruimen, ploft er een mailtje van je favoriete winkel in je inbox. Of er valt een aanbiedingsfolder op je mat. Toch even neuzen en voor je het weet heb je een nieuw jurkje gescoord, terwijl je er net vier naar de kringloop hebt gebracht. Stop de verleiding en schrijf je uit van alle nieuwbrieven. Plak een nee-nee-sticker op je brievenbus en kijk geen televisie meer. Zo vermijd je een hoop reclame en krijg je niet het gevoel dat je écht een nieuwe herfstjas zou moeten hebben of die handige pan écht niet kunt missen.

Door het ontspullen merk ik dat de drang om te kopen sowieso sterk vermindert. Ik begin te beseffen hoe weinig we écht nodig hebben en dat ik veel spullen alleen maar kocht om even blij van te worden. Maar die spullen dragen op de lange termijn helemaal niet bij aan ons gevoel van comfort en geluk. De dingen die we nog wel kopen, kopen we nu veel bewuster. En ja, dat zijn voornamelijk dingen voor in ons tiny house 🙂

Ik hoop dat ik wat ontspulkriebels bij je heb aangewakkerd! Heb je vragen over ontspullen? Stel ze gerust!

Dag van de Duurzaamheid: 10 tips om je voor te bereiden op wonen in een Tiny House

Tien tips om je voor te bereiden op wonen in een Tiny House

Elk jaar op 10 oktober vieren we de Dag van de Duurzaamheid. Een dag waarop we extra stil staan bij duurzaamheid en door middel van vele evenementen door het hele land meer mensen enthousiast proberen te maken over duurzaamheid. Dit initiatief van Urgenda zou moeten laten zien dat duurzaamheid behalve noodzakelijk ook inspirerend en winstgevend kan zijn. Met name aan die inspiratie willen de groene bloggers graag een steentje bijdragen!

Impact top 10 van de gemiddelde Nederlander

Om te bepalen hoe duurzaam een gemiddelde Nederlander nou eigenlijk is, schreef Babette Porcelijn het boek De Verborgen Impact. In dit boek presenteert ze de Impact top 10, waaruit onder andere blijkt dat we de grootste (directe én indirecte) impact maken met het kopen van spullen en het eten van vlees. Daarnaast beschrijft ze manieren waarop we die impact effectief kunnen verminderen.

Impact top 10 uit ‘De Verborgen Impact’ van Babette Porcelijn

De duurzame top 10 tips van de groene bloggers
Groene bloggers zijn natuurlijk ook bezig met diverse onderwerpen uit die Impact top 10. Ter gelegenheid van de Dag van de Duurzaamheid leek het ons leuk om eens gezamenlijk op een rijtje te zetten welke duurzame stappen we per onderwerp (kunnen) nemen om onze impact te verkleinen. Een soort online groene gids!

Hieronder zie je mijn 10 tips om je impact te verkleinen door kleiner te gaan wonen, in een Tiny House! Klik na het lezen door naar de tips van de andere groene bloggers over de meest uiteenlopende onderwerpen. Daar is deze dag van de Duurzaamheid de uitgelezen kans voor, toch?

10 tips om je voor te bereiden op wonen in een Tiny House

Afgelopen zaterdag 7 oktober was de eerste landelijke Tiny House Nederland Jamboree, die ik heb helpen organiseren, samen met een fantastisch team vrijwilligers, onder leiding van Marjolein Jonker van Marjoleininhetklein.com. Ondanks het regenachtige weer was de opkomst qua bezoekers overweldigend! Er stonden rijen dik voor de Tiny Houses, de lezingen en workshops zaten continu boordevol en de informatiemarkt werd druk bezocht. Al deze mensen lieten zaterdag zien dat de behoefte aan kleiner wonen en een eenvoudiger leven enorm groot is. Ik heb tussen alle bedrijven door met veel mensen gesproken en in die gesprekken kwam steevast hetzelfde verlangen naar voren: een behoefte aan meer vrijheid, op het gebied van wonen én leven. Met minder spullen en minder lasten en met meer respect voor het milieu, mens en dier. Een Tiny House is zoveel meer dan alleen wonen op weinig vierkante meters, het is een manier van leven. Daarom deel ik vandaag graag mijn 10 tips om je voor te bereiden op wonen in een Tiny House en tiny living. Sommige van de tips zijn trouwens ook prima toe te passen in een rijtjeshuis, appartement of eensgezinswoning. Je hoeft niet klein te wonen om eenvoudiger te leven!

1. Lees je in en sluit je aan
Ok, je hebt besloten dat een Tiny House of kleiner wonen wel iets voor jou zou kunnen zijn. Waar begin je dan? Mijn vriend Gerbrand en ik besloten er zo’n anderhalf jaar geleden voor te gaan. We zijn toen gestart met het verzamelen van informatie, om een beter beeld te krijgen van wat het precies inhoudt: tiny living. Hét startpunt is natuurlijk de website van stichting Tiny House Nederland, waar blogs over uiteenlopende onderwerpen staan, waar je links kunt vinden naar meer sites over Tiny Houses, een kaart met alle initiatieven op dit gebied en een agenda met bijeenkomsten over Tiny Houses. Tiny House Nederland heeft ook een Facebookpagina waar nieuws over Tiny Houses geplaatst wordt én een actieve besloten groep waar je je kunt aansluiten als je interesse hebt in deze manier van wonen.

2. Bepaal wat voor jou belangrijk is in jouw huis
Als je gaat leven in een kleine ruimte, is het belangrijk dat deze helemaal voldoet aan jouw wensen. Elke millimeter moet van nut of van waarde zijn. Maak eens een lijstje met de dingen die jij graag thuis doet. Kook je bijvoorbeeld graag, dan zal de keuken in jouw Tiny House waarschijnlijk meer ruimte krijgen. Zit je graag op de bank of juist meer aan tafel? Heb je een hobby waar je wat (opberg)ruimte voor nodig hebt? Klein wonen hoeft niet te betekenen dat je álles moet opgeven en wegdoen, het schept juist ruimte om je te focussen op wat je écht belangrijk vindt. Dat gegeven geeft mij nu al rust en ik kijk er daarom extra naar uit om voorjaar 2018 in ons huisje te gaan wonen.

3. Ga eens kijken in een Tiny House
Er zijn al tientallen pioniers die in een Tiny House wonen. Marjolein Jonker van Marjoleininhetklein.com is hiervan het bekendste voorbeeld. Zij heeft al vaak een open huis gehouden en geeft zo iedereen de kans om een kijkje te nemen in haar Tiny House. De open dagen zijn nu tot nader order uitgesteld, maar hou haar site in de gaten. Bij mijn eerste bezoek aan een Tiny House viel me meteen op hoe ruimtelijk het is. Als je afmetingen hoort van 7,20 meter bij 2,50 meter dan klinkt dat heel klein. Wanneer je er werkelijk in staat, merk je dat er meer dan genoeg ruimte is. De meeste Tiny Houses hebben veel ramen en zijn daardoor lekker licht, wat de ruimtelijkheid versterkt. Ook wordt er gekozen voor handige opbergmogelijkheden: een trap als kast, een bank met daarin een tafel voor als er gasten komen, handige luikjes in de vloer, alles kan. Je kunt ook een nachtje slapen in een Tiny House, in het Waterland-Huisje om precies te zijn. Door zelf te ervaren hoe het echt is in zo’n huisje, wordt je beeld ervan duidelijker en kun je je eigen wensenlijstje concreter maken.

4. Kies: ga je zelf bouwen of laat je het (deels) doen?
Weet je inmiddels zeker dat je ervoor wilt gaan? Tof! Dan komt er een volgende keuze: ga je het zelf bouwen of laat je dat doen? Een flink aantal Tiny House-bewoners heeft al bewezen dat zelf bouwen prima kan en leidt tot de meest prachtige huisjes! Zie bijvoorbeeld het bijzondere huis van Bernhard en Maria, mét uitschuifbaar dak. Bernhard had nul bouwervaring, maar is er toch in geslaagd dit huis te bouwen. Daar heb ik diep respect voor. Gerbrand en ik hebben er heel bewust voor gekozen om het niet zelf te doen. We hebben daar domweg de kennis, kunde en tijd niet voor. Gelukkig zijn we in contact gekomen met een twee hele fijne professionals: ons Tiny House wordt ontworpen door Peter Arts van Studio D8, duurzaam architect, en gebouwd door Aannemersbedrijf Van den Ende. Het kost natuurlijk wel wat meer om je huis te laten ontwerpen én bouwen dan wanneer je het zelf doet. Dus dit kan meewegen in jouw keuze.

5. Kies: ga je voor off-grid?
We zijn er zo aan gewend dat het water uit de kraan komt, dat er stroom is en dat we onze kleine en grote behoeften gewoon weg kunnen spoelen. Maar het kan natuurlijk ook anders. Voor een Tiny House kun je gemakkelijker andere keuzes maken, juist omdat het huis kleiner is. Stroom kun je ook zelf opwekken en opslaan met zonnepanelen en accu’s. Water kun je opvangen wanneer het regent en door het te filteren, kun je dit gewoon gebruiken. En een toilet kan ook een composttoilet zijn, zodat je geen kostbaar drinkwater hoeft te gebruiken om je urine en ontlasting weg te spoelen. Maar een Tiny House hoeft niet per definitie off-grid te zijn. Er zijn ook voorbeelden van Tiny Houses die wél aangesloten zijn op de nutsvoorzieningen. Ze verbruiken al veel minder dan gewone huizen, dus je bent sowieso een stuk duurzamer bezig! Een mooi voorbeeld is het Wikkelhuis van Hennie Tibben, in Almere.

6. Pas in stappen je levensstijl aan
In de tijd dat je bezig bent met het plannen, ontwerpen en bouwen van je Tiny House, kun je je alvast een beetje voorbereiden op tiny living. Want je hoeft niet te wachten met duurzamer leven totdat je kleiner woont. Gerbrand en ik hebben al veel aangepast aan onze levensstijl, het afgelopen jaar. Zo douchen we ons maximaal twee keer per week en voor de rest wassen we ons bij de wasbak. Zo wennen we alvast aan minder water verbruiken én hebben. Ook vangen we afvalwater in de douche en keuken op om het toilet door te spoelen. We gebruiken alleen nog maar biologisch afbreekbare verzorgingsproducten en proberen ook minder te wassen door handdoeken en kleding langer te gebruiken. Want eerlijk: zo snel wordt de boel niet vies. Zo hopen we de overgang naar ons Tiny House alvast te versoepelen.

7. Ontspul!
Op weinig vierkante meters kun je minder spullen kwijt. En alles dat je wél hebt, moet van nut of waarde voor je zijn. Het kost flink wat tijd om alle spullen die je in de loop van de jaren verzameld hebt te ontspullen, dus plan dit ruim in. Het nemen van beslissingen of iets mag blijven of weg moet kost je ook energie en die raakt na heel veel beslissingen gewoonweg op. Zorg dus dat je op tijd pauzeert, zodat je later met frisse moed weer verder kunt gaan. Ga ook niet als een wervelwind meteen het hele huis aanpakken, maar doe dit in kleine stappen. En zorg ervoor dat de spullen het huis zo snel mogelijk verlaten nadat je besloten hebt dat ze weg mogen. Anders slibt de boel dicht en moet je nog een keer beslissen dat het gaat. Dat kost je onnodige energie.

8. Regel je financiën zodat je echt kunt beginnen
Je hebt gesprekken gehad met mensen die je gaan helpen bouwen of je gaat zelf aan de slag. Daardoor heb je al een beter beeld van de kosten van jouw Tiny House. Maar hoe ga je deze kosten betalen, als je het geld niet op je spaarrekening hebt staan? Voor een Tiny House op wielen kun je bijvoorbeeld geen hypotheek krijgen. Gerbrand en ik hebben het geld gelukkig kunnen lenen van vrienden en familie en zijn er enorm dankbaar voor dat zij onze droom mede mogelijk maken. In vijf jaar tijd betalen we hen het bedrag weer terug. Je kunt ook een persoonlijk krediet afsluiten bij de bank of informeren naar de GroenHypotheek van de Rabobank. Deze hypotheek is speciaal voor milieuvriendelijke en duurzame nieuwbouwwoningen en wanneer jouw Tiny House op een fundament staat, zou deze daar wellicht voor in aanmerking kunnen komen.

9. Ga met de gemeente van jouw keuze in gesprek
Een van de grootste uitdagingen voor het wonen in een Tiny House is het vinden van een locatie. Je kunt vaak niet zomaar een Tiny House op een kavel met woonbestemming plaatsen en al helemaal niet meerdere Tiny Houses bij elkaar. En als je geen grond wilt kopen, maar bijvoorbeeld pachten van de gemeente, is de uitdaging nog iets groter. Maar het is zeker niet onmogelijk! Er zijn veel initiatiefgroepen en gemeenten actief bezig met dit onderwerp, zie de kaart op de website van Tiny House Nederland. Kijk of er in jouw regio al wat gebeurt en probeer je daarbij aan te sluiten of informatie in te winnen. Informeer bij projecten die al gerealiseerd zijn en kijk of je dit kunt vertalen naar de locatie waar jij graag zou willen wonen. Lees je goed in en ga dan in gesprek met de gemeente van jouw keuze, zodat je een volwaardige gesprekspartner bent.

10. Wees pro-actief en ga ervoor!
Tiny Houses staan nu volop in de belangstelling en dat is super! Daardoor lijkt het soms alsof het gaan wonen in een Tiny House al een laagdrempelige onderneming is. Dat is het zeker nog niet; de Tiny House movement is nog heel nieuw in Nederland. Wil je het echt graag, ga er dan ook 100% voor. Bereid je erop voor dat je veel zelf moet uitzoeken, regelen en bedenken. Wees flexibel in het proces, niet alles zal kunnen zoals jij dat graag zou willen. Je hebt vaak te maken met veel andere partijen én standpunten. In de komende jaren zal er op dit gebied nog heel erg veel veranderen en dat zal ervoor zorgen dat anders wonen voor veel meer mensen beschikbaar komt. Maar deze veranderingen zullen niet plaatsvinden als niemand het voortouw neemt. Is een Tiny House jouw droom? Doe er dan alles aan om dit te verwezenlijken. Zo maak je het niet alleen voor jezelf mogelijk, maar ook voor vele anderen!

Online groene gids

Benieuwd naar de tips van de andere groene bloggers? Lees bijvoorbeeld de 10 tips om te ontspullen én ontspuld te blijven van Sara (Mevrouw Miauw), 10 tips om milieuvriendelijker te wonen van Carlien (Goed voor de wereld) of 10 groene challenges om jezelf uit te dagen een maand groener te leven van Sanne (Het grote groene geluk).

Alle blogs vind je hier:
Spullen
10 tips om tweedehands te kopen van Hermien (KouweKleren)
10 tips om over te stappen op herbruikbare producten van Nynke (Nynkek)
10 dingen die je niet hoeft te hébben volgens Amke (Groen is het nieuwe zwart)
10 tips om te ontspullen én ontspuld te blijven van Sara (Mevrouw Miauw)
10 tips voor duurzaam speelgoed van Stephanie (La vie de Stephanie)

Voeding
10 tips om (meer) plantaardig te gaan eten van Merel (Blackbirds and Cakes)
10 tips om minder voedsel te verspillen van Hilde (Tijd voor iets anders)
10 tips om minder vlees te eten van Sarina (VegaSaar)

Vervoer en reizen
10 tips om minder te vliegen van Linda (Zaailingen)
10 tips voor een duurzame vakantiebeleving van Janet en Anneloes (Not so stuffy)

Kleding
10 tips om je kledingkast te verduurzamen van Iris (The sea is my cup of tea)
10 tips om zelf kledingmerken op duurzaamheid te checken van Sara (When Sara Smiles)
10 tips lang leve je favorietjes van Chantoile
10 tips om fair fashion te shoppen van Kim (Kimbuining.com)

Wonen
10 tips om milieuvriendelijker te wonen van Carlien (Goed voor de wereld)
10 tips om je voor te bereiden op wonen in een Tiny House van Natasja (Groene manieren)
10 tips om groen te doen in de tuin van Sara (Groen met Saar)

Overig
10 tips voor een groen kantoor van Geanne (Sweet Suzie)
10 tips om goed te doen met je geld van Desiree (Aandachtige blog)
10 groene challenges om jezelf uit te dagen een maand groener te leven van Sanne (Het grote groene geluk)
10 tips om te verduurzamen en direct geld te besparen van Tessa (Awkward Duckling)

496 spullen moeten deze maand het huis uit: gaat dat lukken?

Sinds we definitief besloten voor een tiny house te gaan, zijn we bezig met ontspullen. Want in een huis van zo’n 24 m2 kun je nu eenmaal niet zoveel kwijt. En wat je hebt, moet van waarde, nut of belang zijn. Minimaliseren tot de max dus. In een aantal grote opruimronden hebben we de keuken, de buffetkast, onze kledingkasten, boekenkasten én de schuur aangepakt. Tussen de echt grote acties door ontspulden we steeds enkele items die we tegenkwamen bij het dagelijkse opruimen. Zo is er al heel wat richting vrienden, familie, Marktplaats, Little Free Libraries en de kringloop gegaan.

Ons huis is op dit moment dus echt wel een stuk leger dan een jaar geleden. Waar ik in het begin niet veel verschil merkte, valt me nu de ruimte in onze kamers en kasten steeds meer op. We hebben zelfs al een aantal kasten weg kunnen doen: de kledingkast van Gerbrand bijvoorbeeld, een ladekast uit de schuur en een boekenkast uit de woonkamer. Ons motto was wel steeds: we willen niet een dik jaar in een ‘leeg’ huis leven. Dus staat de buffetkast er gewoon nog, waarin onze minimale hoeveelheid servies wel erg uitgespreid staat om de kast nog enigszins op te vullen. Er zijn nog steeds twee boekenkasten. Niet compleet gevuld meer, maar toch ook niet leeg. We hebben een stellingkast, een kledingkast, een ladenkast. Allemaal nog steeds gevuld met spullen. Teveel spullen (én meubels) om mee te nemen naar het tiny house. En teveel spullen om straks in één keer de deur uit te moeten doen. We zijn daarom een uitdaging aan gegaan, eentje die we een paar maanden geleden met heel veel gemak hadden kunnen uitvoeren: The Minimalism Game.

De regels van dit ‘spel’ zijn simpel: op dag 1 doe je één item weg, op dag 2 twee items, op dag 3 drie items, enzovoorts. Het spel duurt oorspronkelijk 30 dagen en na 30 dagen heb je dan dus 465 spullen je huis uitgewerkt. Klinkt veel? De meeste mensen komen met het uitzoeken van hun besteklade al richting een tiental spullen. En dan heb je de rest van het huis nog voor de boeg… Deze challenge is een goede stok achter de deur om kritisch te kijken naar wat je hebt en wat je echt nodig hebt. Doordat je hier dagelijks mee bezig bent, dwing je jezelf keuzes te maken. Ik heb al gemerkt dat mijn perspectief over wat ik ‘nodig’ heb steeds verandert naarmate ik meer spullen wegdoe. Items die ik eerst per se wilde bewaren, blijken een maand later zonder problemen op de kringloopstapel te belanden. Wat ‘nodig’ is, is dus onderhevig aan verandering. Dat zorgt er soms wel voor dat mijn kleine hoarderstemmetje zich ermee gaat bemoeien: “zou je dit niet toch bewaren? Straks dan, je weet maar nooit, het is handig om te hebben, echt, denk er nog even over na”. Meestal snoer ik dit stemmetje snel de mond en ontspul ik driftig verder. Heel soms belandt zo’n item op de twijfelstapel. Maar de ervaring leert dat het daar dan nooit meer vandaan komt en de spullen gewoon de deur uit gaan.

Gerbrand en ik pakken The Minimalism Game nog een tikje drastischer aan. We zijn op 1 augustus gestart en omdat augustus 31 dagen heeft, gaan we 31 dagen lang spullen wegdoen. Wij zullen dus niet eindigen met 465 ontspulde spullen, maar gaan 496 items de deur uitwerken. Ik vraag me af: hebben we nog wel 496 spullen om weg te doen? Na al dat minimaliseren, opruimen en ontspullen heb ik het idee dat we al heel veel weggedaan hebben. Toch is het huis nog niet leeg en zijn de kasten en laden zoals gezegd gevuld. We gaan er dus voor: 31 dagen lang zullen we dagelijks op Instagram laten zien wat ons huis gaat verlaten. Ik zal er zoveel mogelijk bij vermelden waarom we het ding hadden, waarom het weggaat én waar het naartoe gaat. We willen namelijk zo min mogelijk spullen weggooien (alleen als het vies of stuk is) en alles een goede, nieuwe bestemming geven. Dat kan door het te verkopen op Marktplaats, het weg te geven aan vrienden en familie (die bij sommige items in ons huis al hebben aangegeven dat ze dat wel graag willen hebben, als we dat weg doen :)), het naar de kringloop te brengen, het op een Facebook Weggeefhoekpagina te zetten of te schenken aan een goed doel. Alle spullen hebben namelijk energie en grondstoffen gekost en het zou zonde zijn om dat te verspillen. Het kan dus best zo zijn dat jij iets op Instagram ziet langskomen dat je graag zou willen hebben. Top! Stuur me dan vooral een berichtje, dan regelen we dat.

Dag 1 en 2 van The Minimalism Game.

Dag 1 en 2 zijn al achter de rug en zijn natuurlijk easy peasy. Op dag 1 is de Chromecast ontspuld, die is vrij nutteloos wanneer de tv al maanden de deur uit is. Deze gaan we verkopen op Marktplaats. Op dag 2 hebben twee fotolijstjes het veld geruimd. Ze zagen er leuk uit, maar bleven maar omvallen bij het minste of geringste, aargh! Mijn zusje vindt ze wel erg tof en wilde ze wel hebben. Die krijgen dus een plekje in haar interieur. Op mijn Instagramaccount vind je vanavond welke drie items er vandaag weg gaan.

Ga je ook mee doen of ben je al begonnen? Laat me dat vooral weten, want dan volg ik je graag. Ik ben altijd erg benieuwd hoe anderen het ontspullen ervaren. Wellicht kunnen we tips en motiverende woorden uitwisselen op de dagen dat er wel heel veel weg moet…Ik ben benieuwd of we de 496 items gaan redden, ik hou jullie op de hoogte!

Tiny houses: wij krijgen er geen genoeg van!

We zijn niet alleen druk bezig met het ontwerp en de realisatie van ons eigen tiny house, Gerbrand en ik zijn ook actief in de tiny house community. We willen namelijk heel graag helpen om het gedachtengoed achter tiny living uit te dragen. En die kans hebben we gekregen: we zitten nu beide in het team van Tiny House Nederland en helpen onder andere om de allereerste Tiny House Nederland Jamboree te organiseren! En daar zijn we best wel een beetje boel trots op 🙂

Wonen in een tiny house draait niet alleen maar om wonen op zo min mogelijk vierkante meters. Het is niet puur de grootte die tiny living de moeite waard maakt. Ook al lijkt het online soms een wedstrijdje ‘wie heeft het kleinste huisje’, de meeste mensen die kiezen voor een tiny house doen dat om verschillende redenen. Een kleinere ecologische voetafdruk, minder financiële lasten, minder consumeren en bezitten en juist meer delen en ervaren, om maar een paar drijfveren te noemen. En juist door deze drijfveren weten mensen elkaar te vinden en vormen ze een fijne tiny house community. Een groep waarvan wij graag onderdeel zijn!

We hebben in de maanden dat we bezig zijn met het realiseren van ons tiny house al veel mensen leren kennen. Mensen die op dezelfde manier als wij bezig zijn met hun toekomst. Het is heel fijn om te praten met gelijkgestemden en dat doen we dus ook graag. Zowel on- als offline. Zo graag, dat we ons als vrijwilliger aangesloten hebben bij Tiny House Nederland. Dat is dé stichting die zich inzet voor de tiny house movement en die zorgt voor kennisoverdracht en verbinding tussen partijen en geïnteresseerden. Gerbrand en ik helpen met de Facebookpagina’s, houden het nieuws rond tiny houses bij, updaten de handige-links-pagina en de overzichtskaart én we zijn onderdeel van het Jamboreeteam.

Tiny House Nederland Jamboree 2017

En dat laatste vinden we helemaal tof, want we helpen mee om de allereerste Tiny House Nederland Jamboree te organiseren! Samen met een team van vijf anderen zijn we druk bezig met het opzetten van het programma, het regelen van sponsoren, het werven van vrijwilligers en ervoor zorgen dat er zoveel mogelijk verschillende tiny houses te zien zullen zijn. De Jamboree wordt op zaterdag 7 oktober gehouden en is onderdeel van de Grote Tiny Publieksmanifestatie van de BouwEXPO Tiny Housing in Almere. In Almere zijn ze namelijk volop aan het experimenteren met tiny housing: afgelopen vrijdag zijn daar de eerste drie huisjes geplaatst (het Wikkelhuis, de Tiny Tim en de Koda) en de komende tijd komen er daar nog een heel aantal bij.

Als je tiny houses tof vindt of je wilt graag weten wat een tiny levensstijl inhoudt zodat je dit kunt toepassen in je eigen leven, dan mag je de Jamboree zeker niet missen! Op het terrein van de BouwEXPO in Almere zullen veel verschillende tiny houses te bewonderen zijn, er worden workshops en lezingen georganiseerd en is er een informatiemarkt waar bijvoorbeeld bouwers, leveranciers van groene bouwmaterialen en initiatiefgroepen die bezig zijn locaties mogelijk te maken hun kennis kunnen delen. Natuurlijk kun je er ook een hapje eten, een drankje doen én luisteren naar fijne muziek. Een groots event voor kleine huisjes dus 🙂

Meer informatie over de Jamboree vind je op de website: https://jamboree.tinyhousenederland.nl/ En weet je nu al dat je erbij wilt zijn? Meld je dan aan bij het Facebookevent.

Niet meer elke dag douchen

Het is de planning om volgend voorjaar, dus in 2018, in ons tiny house te gaan wonen. Er is een architect bezig met het ontwerp, we hebben al een eerste gesprek met een aannemer gehad en we zijn ook al druk met de eerste stappen op weg naar een (tijdelijke) plek voor ons huis. En door al deze toffe dingen krijgen we alleen maar meer zin om NU in ons tiny house te gaan wonen! We zullen helaas nog even geduld moeten hebben. Gelukkig hebben we ook nu al genoeg om ons ‘bezig’ te houden. Zo zijn we al maanden flink aan het ontspullen én passen we onze gewoonten stap voor stap aan in voorbereiding op het off-grid wonen.

Eén van de uitdagingen in het tiny house zal de watervoorziening zijn. Of beter gezegd: de hoeveelheid regen die er valt en die we kunnen opvangen. We zullen niet aangesloten zijn op het waternet en als er straks een flinke bui valt zijn we daar een stuk blijer mee dan dat we nu zijn. We zijn ons nu al meer bewust van de hoeveelheid water die er valt, mede omdat we tinyhousepionier Marjolein in het klein nauwgezet volgen. Er zijn perioden dat ze met smart wacht op een goede bui. Als het na een droge periode flink regent, denken we dan ook meteen aan haar. Fijn dat Marjolein weer thuis kan douchen!, denken we dan blij.

We vangen nu al een tijdje tijdens het douchen en tijdens het gebruiken van onze keukenkraan overtollig water op. Dit gebruiken we om ons toilet mee door te spoelen of de planten buiten water te geven. Maar elke dag douchen is een luxe die we ons in het tiny house waarschijnlijk niet kunnen permitteren. Dus hebben we besloten om dat nu alvast niet meer te doen. Dat scheelt water, energie én geld. Door nu al een nieuwe gewoonte aan te leren, hopen we de overgang naar off-grid wonen soepeler te maken. En bovendien: hoe smerig worden we nu helemaal op een dag? Het is niet dat we heel zwaar of smerig werk doen. We zitten allebei hele dagen achter onze laptops, dus we worden hoogstens wat stoffig 😉

IJsschotsen op een zwart strand in IJsland, een van de indrukwekkendste dingen die ik ooit gezien heb.

We douchen nu om de dag, waarbij we niet altijd ons haar wassen. Ik was mijn haar één keer per week en Gerbrand (nu nog) twee keer per week, maar ook hij is nog aan het afbouwen. Douchen doen we trouwens altijd samen: gezellig én waterbesparend! De andere dag vullen we onze wasbakken (we hebben er nu twee, dat zal straks ook anders zijn) met warm water. Met een washandje soppen we onszelf goed af. In de ene wasbak spoelen we de zeep uit de doeken zodat we ons daarna met het schone water uit de andere wasbak zeepvrij kunnen maken. Meestal spoel ik mijn gezicht nog even na met een plens koud water. Even wakker worden 🙂 Het wassen bij de wasbak bevalt prima: we worden er net zo fris van als onder de douche en de dagen dat we wél onder de douche staan waarderen we extra.

We zijn erg benieuwd hoe het douchen en wassen straks in ons tiny house zullen gaan. Dan zullen we in lange droge perioden wellicht af en toe bij vrienden of familie moeten douchen. Kunnen we daar meteen even een grote was draaien 😉 Als water niet vanzelfsprekend uit de kraan komt, zullen we creatief moeten zijn. Gaat vast goedkomen!

De stekker eruit!

Straks zullen we blij zijn met zowel een flink zonnige dag als met een paar dagen vol hoosbuien. In ons tiny house zal de zon ervoor zorgen dat we energie hebben en kunnen we douchen als de watertank vol zit met regenwater. Ondanks dat we deze afhankelijkheid nu nog niet hebben, zijn we ons wel bewust van ons verbruik. We doen daarom zo zuinig mogelijk.

Omdat deze duiven veel gezelliger zijn dan een foto van een leeg stopcontact.

Zuinig doen met energie begint met zo min mogelijk apparaten hebben. Ik heb bijvoorbeeld een aantal jaren geleden mijn televisie de deur uit gedaan. Dat deed ik toen niet eens om het stroomverbruik, maar omdat ik merkte hoeveel tijd dat kastje opslokte. Het was zo’n gewoonte geworden om na het werk de tv aan te zetten en er vervolgens niet meer achter weg te komen. Ook al was er weinig boeiends op, ik bleef toch kijken. En dat terwijl ik constant het gevoel had te weinig tijd te hebben. Te weinig tijd om te sporten, te weinig tijd om een goed boek te lezen en te weinig tijd om te schrijven. Die televisie moest dus weg en ik heb hem geen dag gemist. Toen ik ging samenwonen met Gerbrand, kwam er toch weer zo’n scherm het huis in… Maar deze hangt nu in de slaapkamer, we hebben geen televisieabonnement en kijken er alleen af en toe een film of documentaire op. Oh ja, en ‘Ik vertrek’ 🙂 De televisie gaat uiteraard niet mee naar het tiny house.

Onze geluidsinstallatie met twee boxen en een subwoofer zijn vervangen door een klein boxje van Bose. Helemaal tiny-house-proof. Het boxje laad je op en daarna kan het uren muziek laten horen. De accu kan zo’n 10 uur lang muziek afspelen. Het is een handig ding: we nemen het mee naar de keuken als we staan te koken en mochten we een dansje onder de douche willen doen, dan zetten we het boxje bij de deur van de badkamer. In het tiny house hoeven we er niet mee te slepen, want dat is klein genoeg om overal de muziek te horen. Qua elektrische apparaten hebben we verder nog een waterkoker, een oven, een fonteintje voor de katten waaruit zij drinken, een koelkast, een elektrisch scheerapparaat van Gerbrand, een wifirouter, laptops, telefoons en camera’s, een printer, een staafmixer en een wasmachine. Oh ja, en die tv dus. De waterkoker, de router, de wasmachine, de oven en de printer gaan in elk geval niet mee naar het tiny house. Daarvan zal ik de wasmachine het meest missen… We proberen nu al zo min mogelijk te wassen: we gebruiken onze handdoeken bijna een week (als je ze steeds goed laat drogen, gaat dat prima) en gooien onze kleding pas bij de was als ze stinken of vlekken hebben. Toch hebben we gemakkelijk een wasje per week met twee personen. Straks hebben we een klein handwasapparaat en zullen we voor grote wassen (het beddengoed bijvoorbeeld) onze vrienden lief aan moeten kijken of een wasserette moeten opzoeken. Het zal even wennen worden…

Om weinig energie te verbruiken is het hier een sport geworden om overal de stekker uit te trekken. Vooral ik ben daar heel fanatiek in, haha. Zelfs bij anderen thuis heb ik de neiging om stekkers eruit te trekken, maar dat neemt niet iedereen mij in dank af… Als de telefoons opgeladen zijn, gaat de oplader meteen uit het stopcontact. Ook verlengsnoeren die we gebruiken bij onze werkplek, blijven niet aangesloten, maar worden na gebruik weer opgeborgen. De waterkokerstekker, de stekker van de oven, de stekker van de tv: allemaal niet in het stopcontact wanneer we de apparaten niet gebruiken. En de waterkoker zelf proberen we ook spaarzaam te gebruiken. Ik kook vaak in één keer meer water en bewaar dan een deel in een thermosfles en Gerbrand gaat nóg een stapje verder: hij meet precies de juiste hoeveelheid water af om koffie te zetten. En we zetten zelfs standaard de router uit wanneer we het huis uitgaan. Ik zei toch dat we fanatiek zijn 🙂 Natuurlijk laten we ook geen lichten branden in kamers waar we niet zijn. De enige dingen die continu aan staan zijn de koelkast, de cv-ketel en het kattenfonteintje. Fanatiek stekkertrekken scheelt een hoop sluipstroom in een jaar!

Zuinig zijn met elektra gaat ons goed af, dat scheelt nu in de kosten. Straks in het tiny house zal deze zuinigheid veel belangrijker zijn. Dan wordt het vooral spannend in de winter. Het liefst zouden we ons huisje verwarmen met een warmtepomp, maar die dingen gebruiken waarschijnlijk teveel energie die we in donkere maanden niet voldoende kunnen opwekken. Ook al zijn we dan ultrazuinig met het verbruik, we kunnen waarschijnlijk niet voldoende energie in de accu’s opslaan om weken mee vooruit te kunnen én het huis te verwarmen. Nu dan nog maar even extra genieten van het feit dat er altijd stroom uit de stopcontacten komt 😉

Waarom wij in een tiny house gaan wonen

Het is sinds kort echt écht aan het worden: we werken samen met een architect om ons tiny house te laten ontwerpen en zijn ons al aan het oriënteren op aannemersbedrijven die het voor ons zouden kunnen gaan bouwen. Als alles goed gaat, beginnen we nog dit jaar met de bouw van ons mini-paleisje en kunnen we er hopelijk in de lente van 2018 in gaan wonen. Maar waarom willen we eigenlijk in zo’n klein huisje gaan wonen?

Ik ben al een aantal jaren bezig met ontspullen en opruimen. Dit werd in eerste instantie aangewakkerd door een flinke dip waar ik rond mijn dertigste in terechtkwam. Ik merkte dat het opruimen van overbodige spullen en (toen nog) rommel me hielp om meer rust in mijn hoofd te krijgen. Samen met een flinke verandering in mijn levensstijl (anders eten en meer bewegen) kwam ik uit de dip en voelde me lichamelijk en geestelijk weer fit. Ik ontmoette de liefde van mijn leven, ging samenwonen, verhuizen en maakte steeds bij elke stap korte metten met een hele hoop spullen. Doordat ik veel las over minimalistisch leven, zag ik ook vaak de prachtigste tiny houses voorbij komen. Mooie, houten huisjes met een efficiënte én Pinterestwaardige inrichting die er knus en rustgevend uitzagen. Ik ging me verdiepen in de filosofie achter tiny housing en deze bleek perfect aan te sluiten op de wensen die ik heb: een duurzamer en groener leven in een huis met een zo klein mogelijke ecologische voetafdruk. Een gewoon huis kopen heeft me altijd al de kriebels bezorgd en dan niet de goede soort. Als ik al ooit een huis zou bezitten, dan zou dat een zo duurzaam en energiezuinig mogelijk stekje moeten zijn. Maar de kosten voor zo’n woning zijn schrikbarend en ik wil juist een vrijer leven: minder afhankelijk zijn van vaste lasten zodat er meer ruimte is om mijn leven in te richten zoals dat voor mij goed voelt.

Bij Marjolein in het klein op bezoek 🙂

Natuurlijk praatte ik hier veel met Gerbrand over en ook hij raakte enorm enthousiast over het idee om in een huisje van maximaal 24 vierkante meter te gaan leven. Vanaf dat moment zijn we samen aan de slag gegaan om deze droom werkelijkheid te laten worden. Omdat leven in een tiny house meer is dan alleen maar heel klein gaan wonen en we voor heel wat uitdagingen komen te staan, besloten we onze ervaringen bij te houden op een blog: www.vangrootnaarklein.nl. En waarom zouden we wachten met een groener leven totdat we in ons tiny house wonen? Ook in onze huidige woning kunnen we al duurzame stappen zetten. Bovendien valt er nog heel veel te ontspullen, voordat we met onze bezittingen en drie katten in het tiny house passen. En dat doen we liever in kleine stappen, zodat we kunnen wennen aan het loslaten.

Er zijn voor ons drie hoofdredenen om in een tiny house te gaan wonen: omdat we denken dat wonen en leven duurzamer kan, met respect voor mens, dier en milieu. Omdat we geloven dat het ook met minder kan: het brengt rust om minder spullen te willen kopen en bezitten. En omdat we graag financiële vrijheid willen hebben en het een optie is om dit te bereiken door de kosten voor ons levensonderhoud zo laag mogelijk te maken. Een tiny house bouw je voor een bedrag tussen de 35.000 en 50.000 euro. Dat is een bedrag dat je in een vrij korte periode (een aantal jaren) kunt afbetalen. Zo hebben we straks geen hoge hypotheeklasten of huurkosten meer. En door ons huis off grid te maken (stroom opwekken met zonnepanelen, regenwater opvangen om mee te douchen, geen aansluiting op de riolering, maar een composttoilet) zijn ook die vaste lasten weg. En zorgen we voor een kleine ecologische voetafdruk. Win-win dus!

En even met Marjolein op de foto natuurlijk. Nadat we in haar tiny house waren geweest, wisten we het nóg zekerder: dit willen wij ook!

Wonen in een tiny house is (nog) erg nieuw in Nederland en dat betekent dat we voor veel uitdagingen staan. Hoe krijgen we de financiering rond? Waar kan ons huisje staan? Lukt het ons om genoeg energie op te wekken om het vooral in de winter warm genoeg te hebben? Valt er genoeg regen om te kunnen douchen? Hoe gaan we de was doen als we straks geen wasmachine meer hebben? En dit is nog maar het puntje van de ijsberg… Maar we geloven dat het allemaal goed gaat komen als we het maar gewoon doen en de dingen die op ons pad komen één voor één aanpakken. Leven in een tiny house met alles wat daarbij komt kijken is onze droom en we werken er hard aan om deze binnen afzienbare tijd werkelijkheid te laten worden! Als je onze reis wilt volgen, ben je van harte welkom op www.vangrootnaarklein.nl En mocht je vragen hebben over deze onderneming, laat het gerust weten!